حسن فراهانى

479

روزشمار تاريخ معاصر ايران ( فارسى )

سه‌شنبه 5 دى 1300 / 27 دسامبر 1921 / 27 ربيع الثانى 1340 * ورود ژاندارم‌ها به ساوجبلاغ امروز ششصد ژاندارم اعزامى از سقز به ساوجبلاغ 1 وارد شدند . 2 * ورود مهام الملك به مشهد مهام الملك 3 ، كنسول ايران در شهر هرات افغانستان در راه عزيمت به محل مأموريت خود ، وارد مشهد گرديد . 4 * خودكشى يك يهودى در مشهد يك يهودى روسى به نام استرانكن ( Stronken ) كه سال‌هاى طولانى در مشهد داروخانه داشت ، خودكشى كرد . 5 * تشكيل كميسيون مقادير و اوزان امروز اعضاى كميسيونى كه براى تعيين مقادير و اوزان معين گرديده بود ، تشكيل جلسه دادند و مدتى به بحث و تبادل‌نظر پرداختند . 6 * تمايل بلژيك براى احداث راه‌آهن قوام السلطنه در تلگرافى كه براى حسين علاء مخابره نمود به وى اطلاع داد ، سفارت بلژيك امتياز راه‌آهن در ايالات آذربايجان ، خمسه ، گيلان ، مازندران ، تهران ، استرآباد و خراسان را براى يك كمپانى بلژيكى درخواست نموده است . بلژيكىها اعلام كردند قصد دارند راه‌آهن را از تبريز ، اردبيل ، استرآباد و مشهد تا سرحدات شرقى امتداد بدهند . بلژيكىها خواهان دريافت امتياز معادن در حومه راه‌هاى مذكور و امتياز جنگل‌ها در شمال كشور بودند . متنفذين مجلس با اين پيشنهاد موافق بودند ولى هنوز به طور رسمى به مجلس اعلام نشده بود . قوام السلطنه معتقد بود ، اين احتمال وجود دارد كه اعطاى اين امتياز به بلژيكىها باعث تشويق كمپانى استاندارد اويل و تسهيل در واگذارى امتياز نفت شمال شود . 7

--> ( 1 ) . ساوجبلاغ مكرى كه به صورت اختصار به آن ساوجبلاغ گفته مىشود نام قبلى شهرستان مهاباد است . نام ساوجبلاغ طبق مصوبه فرهنگستان در مورخه 16 / 11 / 1314 ش ، به مهاباد تغيير نام يافت . اين شهرستان جزو استان چهارم ( آذربايجان غربى فعلى ) و با مركزيت ( اروميه - رضائيه ) بود بخش‌هاى تابعه آن شامل : بوكان ، سردشت ، بانه ، سقز ، شاهين‌دژ و تكاب بود . اين شهرستان از طرف شمال به درياچه اروميه ( رضائيه ) و دهستان‌هاى شهرستان نقده ، از جنوب به بانه ، از شرق به شاهين‌دژ و مياندوآب و از غرب به مرز ايران و عراق محدود و داراى آب و هواى متغير است ، بدين‌ترتيب كه قسمت‌هاى كوهستانى آن سردسير و ييلاق است و قسمت جنگلى آن داراى تابستان‌هاى گرم است . علت تشابه اسمى آن با ساوجبلاغ ( هشتگرد ) استان تهران به اين جهت است كه طايفه افشارىهاى ساوجبلاغ تهران در زمان صفويه و بعد از آن در اروميه و ساوجبلاغ مكرى ( مهاباد ) به‌طور ايلى و كوچ زمستانى و تابستانى مىزيسته و به دامپرورى مشغول بوده‌اند ، تا اينكه آقا محمد خان قاجار براى اينكه تجمع عدهء زيادى از آنها در يك‌جا مايه دردسر نشود ، تعدادى از آنها را از اروميه كوچانده و در مغرب تهران براى آنها محل و مرتع معين كرد ، و شايد به همين علت نام اين منطقه از غرب تهران به نام ساوجبلاغ مشهور و نامگذارى شده است . ( روزنامه اطلاعات 16 / 11 / 1314 ؛ شرح زندگى من ، ج 3 ، ص 506 ؛ تاريخ ، فرهنگ و ادب مكريان بوكان ، ص 185 و 199 ) . ( 2 ) . جنبش ميرزا كوچك خان بنابر گزارش‌هاى سفارت انگليس ، ص 112 . ( 3 ) . ميرزا ابو القاسم مهام الملك در سال 1290 ق ، متولد شد و در تبريز و اسلامبول درس خواند و در سال 1317 ق ، با اشتغال در سفارت اسلامبول ، به خدمت وزارت خارجه درآمد . در 1325 ق ، به كارگزارى انزلى و در 1332 به كارگزارى كرمان منصوب گشت ( رجال وزارت خارجه ، ص 130 ) . ( 4 ) . گزارش‌هاى كنسولگرى انگليس در مشهد ، ص 187 . ( 5 ) . همان . ( 6 ) . روزنامه ايران ، 6 / 10 / 1300 ، ص 2 . ( 7 ) . نفت شمال ، ص 53 .